Kỳ 3: Bùa ngải có thật không? Những giải thích từ y học và khoa học hiện đại

Từ xa xưa, trong đời sống của nhiều cộng đồng dân cư ở Việt Nam và các nước Đông Nam Á, “bùa ngải” luôn được xem là một sức mạnh bí ẩn có khả năng chi phối tình cảm, sức khỏe, vận mệnh hay thậm chí gây bệnh cho con người. Không ít câu chuyện kể về những người bỗng nhiên đau ốm, tinh thần bất ổn, làm ăn sa sút hoặc có những hành vi bất thường sau khi bị nghi là “trúng bùa”, “dính ngải”.

Nhưng dưới góc nhìn của y học và khoa học hiện đại, bùa ngải thực sự tồn tại như một năng lực siêu nhiên hay phần lớn là sản phẩm của tâm lý và niềm tin?

1.Bùa ngải trong quan niệm dân gian

Khái niệm bùa ngải xuất hiện từ rất lâu trong văn hóa dân gian của nhiều dân tộc. “Bùa” thường được hiểu là những ký hiệu, hình vẽ hoặc vật phẩm mang ý nghĩa tâm linh. Trong khi đó, “ngải” thường là những loại thực vật được cho là có sức mạnh huyền bí sau khi trải qua các nghi thức đặc biệt.

Ở nhiều vùng miền, người ta tin rằng bùa ngải có thể được sử dụng để:

• Cầu may mắn, tài lộc.
• Bảo vệ bản thân khỏi điều xấu.
• Tác động đến tình cảm của người khác.
• Gây bệnh hoặc mang lại điều không may cho đối tượng bị nhắm tới.

Niềm tin này tồn tại qua nhiều thế hệ và trở thành một phần trong đời sống văn hóa của một số cộng đồng.

2. Tại sao nhiều người tin rằng mình bị trúng bùa?

Theo các nhà tâm lý học, niềm tin có thể tạo ra những ảnh hưởng rất mạnh đến cơ thể và hành vi con người.

Khi một người tin chắc rằng mình đã bị yểm bùa hoặc bị người khác hãm hại bằng phương thức huyền bí, họ có thể xuất hiện hàng loạt triệu chứng như:

• Mất ngủ kéo dài.
• Lo âu, sợ hãi vô cớ.
• Hồi hộp, đánh trống ngực.
• Mệt mỏi, chán ăn.
• Giảm khả năng tập trung.
• Cảm giác luôn có điều gì đó bất thường đang xảy ra.

Những triệu chứng này hoàn toàn có thật, nhưng nguyên nhân không nhất thiết xuất phát từ một thế lực siêu nhiên.

3. Hiệu ứng Nocebo: Khi niềm tin tiêu cực gây ra bệnh tật

Trong y học hiện đại có một khái niệm gọi là “hiệu ứng Nocebo”.

Nếu hiệu ứng Placebo khiến người bệnh cảm thấy khỏe hơn nhờ tin rằng mình đang được điều trị, thì Nocebo lại là hiện tượng ngược lại. Khi một người tin rằng mình sẽ gặp tác hại, cơ thể có thể thực sự xuất hiện những biểu hiện bất lợi.

Nhiều nghiên cứu cho thấy nỗi sợ hãi kéo dài có thể làm tăng tiết hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline, từ đó gây ra:

• Rối loạn giấc ngủ.
• Tăng huyết áp.
• Đau đầu.
• Rối loạn tiêu hóa.
• Suy giảm miễn dịch.

Nói cách khác, chỉ riêng niềm tin rằng mình bị “yểm bùa” cũng có thể khiến cơ thể xuất hiện những triệu chứng rất giống bệnh thật.

4. Sức mạnh của ám thị tâm lý

Một yếu tố khác thường gặp là hiện tượng ám thị.

Khi một người liên tục được nghe rằng họ đã bị bỏ bùa, bị thư, bị ngải hoặc bị thế lực nào đó tác động, não bộ sẽ dần tiếp nhận thông tin này như một sự thật.

Từ đó, mọi sự cố trong cuộc sống đều có thể bị quy kết cho nguyên nhân tâm linh:

• Đau đầu được cho là do bùa.
• Mất ngủ được cho là do ngải.
• Công việc không thuận lợi được cho là do bị hãm hại.

Quá trình này tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến nỗi sợ ngày càng lớn hơn.

5. Những trường hợp từng bị cho là “trúng bùa”

Trong thực hành y khoa, không ít trường hợp được gia đình đưa đến bệnh viện sau thời gian dài chữa trị bằng các phương pháp tâm linh.

Sau khi thăm khám, các bác sĩ phát hiện người bệnh mắc:

• Rối loạn lo âu.
• Trầm cảm.
• Rối loạn phân ly.
• Tâm thần phân liệt.
• Động kinh.
• Rối loạn giấc ngủ.

Các triệu chứng như nghe thấy tiếng nói lạ, nhìn thấy hình ảnh kỳ lạ hoặc có hành vi bất thường đôi khi là biểu hiện của bệnh lý thần kinh hoặc tâm thần chứ không phải do bùa ngải.

6. Vậy bùa ngải có thật không?

Đến nay, khoa học hiện đại chưa tìm thấy bằng chứng đáng tin cậy nào chứng minh sự tồn tại của một loại năng lượng siêu nhiên có thể điều khiển suy nghĩ, gây bệnh hoặc thao túng người khác theo cách mà các câu chuyện về bùa ngải thường mô tả.

Tuy nhiên, khoa học lại thừa nhận một thực tế khác: niềm tin của con người có sức mạnh rất lớn.

Một lời đồn, một nỗi sợ hay một sự ám thị kéo dài đôi khi đủ để tạo ra những thay đổi rõ rệt về tâm lý và sức khỏe. Chính điều đó khiến nhiều hiện tượng liên quan đến bùa ngải trở nên khó phân biệt giữa yếu tố tâm linh và yếu tố tâm lý.

7. Cần nhìn nhận như thế nào?

Dưới góc độ văn hóa, bùa ngải là một phần của kho tàng tín ngưỡng dân gian và phản ánh đời sống tinh thần của nhiều cộng đồng.

Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học và y học, mọi biểu hiện bất thường về sức khỏe cần được đánh giá bằng các bằng chứng khách quan trước khi quy kết cho nguyên nhân siêu nhiên.

Khi xuất hiện các triệu chứng như mất ngủ kéo dài, lo âu, hoang mang, nghe thấy tiếng nói lạ hoặc thay đổi hành vi bất thường, việc tìm đến cơ sở y tế để được thăm khám là lựa chọn cần thiết và an toàn hơn cả.

8. Lời kết

Bùa ngải vẫn là một trong những hiện tượng bí ẩn nhất trong đời sống dân gian. Cho đến nay, khoa học chưa chứng minh được sự tồn tại của những sức mạnh huyền bí như nhiều lời đồn đại. Tuy nhiên, khoa học lại cho thấy một điều không kém phần đáng kinh ngạc: chính niềm tin, nỗi sợ hãi và sự ám thị có thể tác động mạnh mẽ đến cơ thể và tâm trí con người.

Có lẽ, điều đáng sợ nhất không phải là một lá bùa vô hình, mà là khi nỗi sợ trong chính chúng ta trở thành “lá bùa” điều khiển cuộc sống của mình./.

DsCKI. Nguyễn Quốc Trung