Kỳ 2: Cổ trùng là gì? Cổ trùng có thật không và có tác dụng gì đối với sức khỏe?

Trong văn hóa dân gian phương Đông, đặc biệt là ở vùng Tây Nam Trung Quốc, dân tộc Miêu, Choang và một số khu vực Đông Nam Á, cổ trùng (蠱虫 – Gu) được nhắc đến như một loại tà thuật hoặc độc thuật bí ẩn. Nhiều truyền thuyết kể rằng cổ trùng được tạo ra bằng cách nuôi nhiều loài côn trùng, rắn, rết, bọ cạp trong một chiếc chum kín, để chúng tự cắn xé lẫn nhau. Con sống sót cuối cùng được cho là mang độc tính và sức mạnh đặc biệt, được gọi là “cổ”.

Vậy Vổ trùng là gì?  Và nó có tác dụng gì đối với sức khỏe con người. Hãy cùng tìm hiểu.

1.Cổ trùng trong truyền thuyết dân gian

Theo các câu chuyện dân gian, người bị “trúng cổ” có thể xuất hiện các biểu hiện như:

• Đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Cơ thể suy nhược, gầy yếu.
• Rối loạn tâm thần, mất ngủ.
• Hoang tưởng, sợ hãi.
• Thậm chí tử vong nếu không được giải cổ.

Tuy nhiên, những mô tả này chủ yếu xuất phát từ truyền thuyết, tín ngưỡng dân gian và tiểu thuyết võ hiệp, không phải từ y học hiện đại.

2. Góc nhìn khoa học

Cho đến nay, không có bằng chứng khoa học nào chứng minh sự tồn tại của “cổ trùng” theo nghĩa siêu nhiên như trong truyền thuyết.

Các nhà nghiên cứu lịch sử cho rằng khái niệm cổ trùng có thể bắt nguồn từ:

• Hiện tượng ngộ độc thực phẩm hoặc ngộ độc thảo dược thời cổ đại.
• Các bệnh ký sinh trùng đường ruột.
• Những trường hợp bị đầu độc bằng nọc độc động vật hoặc chất độc tự nhiên.
• Các rối loạn tâm thần, lo âu hoặc hiện tượng ám thị.

Nói cách khác, “cổ trùng” nhiều khả năng là cách người xưa giải thích những căn bệnh chưa rõ nguyên nhân vào thời điểm y học còn hạn chế.

3. Cổ trùng có tác dụng gì đối với sức khỏe?

Nếu xét theo nghĩa truyền thuyết, cổ trùng thường được mô tả là công cụ gây bệnh hoặc hại người, chứ không phải để chữa bệnh.

Tuy nhiên, nếu xét theo góc độ khoa học, một số loài động vật thường xuất hiện trong các câu chuyện về cổ trùng lại có giá trị y học nhất định:

1. Nọc độc rắn

Nhiều loại thuốc hiện đại được phát triển từ các thành phần trong nọc rắn, hỗ trợ điều trị:

• Tăng huyết áp.
• Rối loạn đông máu.
• Một số bệnh tim mạch.

2. Bọ cạp

Trong y học cổ truyền Trung Quốc, bọ cạp chế biến được dùng với mục đích:

• Trấn kinh.
• Giảm co giật.
• Giảm đau.

Tuy nhiên cần được chế biến đúng quy trình vì có độc tính.

3. Rết

Rết là một vị thuốc trong y học cổ truyền với công dụng:

• Khu phong.
• Giảm đau.
• Hỗ trợ điều trị co giật.

4. Ong và nọc ong

Nọc ong đang được nghiên cứu về:

• Khả năng chống viêm.
• Điều hòa miễn dịch.
• Hỗ trợ điều trị một số bệnh khớp.

4. Vì sao cổ trùng thường xuất hiện trong truyện kiếm hiệp?

Những tác phẩm của Kim Dung, Cổ Long hay các tiểu thuyết huyền huyễn hiện đại thường sử dụng hình tượng cổ trùng để tăng tính thần bí. Trong truyện, cổ trùng có thể:

• Điều khiển người khác.
• Kéo dài tuổi thọ.
• Tăng sức mạnh võ công.
• Truyền tin hoặc theo dõi từ xa.
• Chữa bách bệnh.

Đây hoàn toàn là yếu tố hư cấu văn học và không có cơ sở khoa học.

Kết luận

Cổ trùng là một khái niệm xuất phát từ tín ngưỡng và truyền thuyết dân gian phương Đông. Cho đến nay chưa có bằng chứng khoa học xác nhận sự tồn tại của cổ trùng theo nghĩa huyền bí như trong truyện kiếm hiệp. Vì vậy, cổ trùng không được xem là một phương pháp chữa bệnh hay tăng cường sức khỏe.

Điều đáng chú ý là một số loài động vật thường được nhắc đến trong các truyền thuyết về cổ trùng như rắn, bọ cạp, rết hay ong lại chứa các hoạt chất sinh học có giá trị y học và đang được nghiên cứu hoặc ứng dụng trong y học cổ truyền và hiện đại. Tuy nhiên, việc sử dụng chúng cần dựa trên cơ sở khoa học và được kiểm soát chặt chẽ để tránh nguy cơ ngộ độc./.

DsCKI. Nguyễn Quốc Trung