Uống sắt cùng vitamin C: Nên hay không?

Khi được chẩn đoán thiếu máu do thiếu sắt, nhiều người được bác sĩ hoặc dược sĩ kê đơn bổ sung sắt. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng thuốc, không ít người băn khoăn: “Có nên uống sắt cùng vitamin C không?” Thậm chí, một số người còn cho rằng vitamin C có thể làm giảm tác dụng của thuốc sắt nên cần tránh dùng chung.

Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.

Trên thực tế, vitamin C không những không cản trở mà còn có thể hỗ trợ quá trình hấp thu sắt của cơ thể. Chính vì vậy, trong nhiều trường hợp, bác sĩ còn khuyến khích người bệnh sử dụng sắt cùng với vitamin C hoặc các thực phẩm giàu vitamin C để nâng cao hiệu quả điều trị.

1.Vì sao cơ thể cần sắt?

Sắt là một khoáng chất thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo hemoglobin – thành phần chính của hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các mô trong cơ thể.

Khi thiếu sắt, cơ thể có thể xuất hiện nhiều biểu hiện như:

• Mệt mỏi kéo dài.
• Hoa mắt, chóng mặt.
• Da xanh, niêm mạc nhợt.
• Giảm khả năng tập trung.
• Khó thở khi gắng sức.

Đối với những trường hợp thiếu máu do thiếu sắt, việc bổ sung sắt đúng cách là yếu tố quan trọng giúp cải thiện tình trạng bệnh.

2.Một hiểu lầm khá phổ biến

Trong cộng đồng vẫn tồn tại nhiều quan niệm khác nhau về việc sử dụng thuốc.

Có người cho rằng khi uống thuốc nên hạn chế dùng chung với vitamin hoặc các loại thực phẩm khác để tránh tương tác.

Điều này đúng đối với một số trường hợp nhất định. Tuy nhiên, riêng đối với thuốc sắt, vitamin C lại là một ngoại lệ thú vị.

Không những không làm giảm tác dụng của sắt, vitamin C còn giúp cơ thể hấp thu sắt hiệu quả hơn.

3.Vitamin C giúp hấp thu sắt như thế nào?

Để hiểu điều này, trước hết cần biết rằng sắt tồn tại dưới hai dạng phổ biến:

• Sắt II (Fe²⁺).
• Sắt III (Fe³⁺).

Trong đường tiêu hóa, sắt II là dạng được hấp thu dễ dàng hơn.

Trong khi đó, sắt III hấp thu kém hơn và cần được chuyển đổi trước khi đi qua niêm mạc ruột.

Vitamin C (acid ascorbic) là một chất có tính khử mạnh.

Khi có mặt trong đường tiêu hóa, vitamin C giúp chuyển đổi:

Fe³⁺ → Fe²⁺

Nhờ đó, lượng sắt ở dạng dễ hấp thu tăng lên, giúp cơ thể tận dụng được nhiều sắt hơn từ thuốc hoặc thực phẩm.

Ngoài ra, vitamin C còn giúp duy trì môi trường acid trong dạ dày và ruột non, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hòa tan và hấp thu sắt.

4.Hãy hình dung theo cách đơn giản hơn

Nếu ví sắt như những hành khách muốn đi qua cửa kiểm soát tại ruột để vào máu thì sắt II (Fe²⁺) giống như những người đã có đầy đủ giấy thông hành và có thể đi qua dễ dàng.

Ngược lại, sắt III (Fe³⁺) giống như những hành khách chưa hoàn tất thủ tục.

Vitamin C lúc này đóng vai trò như một nhân viên hỗ trợ, giúp hoàn thiện thủ tục cần thiết để nhiều “hành khách” hơn được phép đi qua cửa kiểm soát.

Kết quả là lượng sắt hấp thu vào cơ thể tăng lên.

5.Vì sao nhiều bác sĩ khuyên uống sắt với nước cam?

Nước cam là nguồn cung cấp vitamin C tự nhiên rất tốt.

Khi uống thuốc sắt cùng nước cam hoặc sử dụng các loại trái cây giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi, ổi, kiwi…, khả năng hấp thu sắt có thể được cải thiện.

Đây là lý do nhiều hướng dẫn dinh dưỡng và điều trị thiếu máu thường khuyến khích kết hợp sắt với vitamin C.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa người bệnh bắt buộc phải uống sắt cùng nước cam. Nếu chế độ ăn đã cung cấp đủ vitamin C, việc hấp thu sắt vẫn có thể diễn ra thuận lợi.

6.Có phải càng nhiều vitamin C càng tốt?

Câu trả lời là không.

Sau khi nhu cầu của cơ thể được đáp ứng, việc bổ sung vitamin C với liều quá cao chưa chắc mang lại lợi ích tương ứng.

Ngược lại, sử dụng quá nhiều vitamin C có thể gây:

• Đầy bụng.
• Tiêu chảy.
• Khó chịu đường tiêu hóa.
• Tăng nguy cơ hình thành sỏi thận ở những người có yếu tố nguy cơ.

Do đó, điều quan trọng là sử dụng vitamin C hợp lý thay vì lạm dụng.

7.Những thứ thực sự làm giảm hấp thu sắt

Điều thú vị là trong khi vitamin C hỗ trợ hấp thu sắt thì một số thực phẩm và đồ uống khác lại có thể làm giảm hiệu quả của thuốc.

Nước trà

Tanin trong trà có thể kết hợp với sắt tạo thành các hợp chất khó hấp thu.

Cà phê

Các polyphenol trong cà phê cũng có thể cản trở quá trình hấp thu sắt.

Sữa và các chế phẩm giàu canxi

Canxi cạnh tranh với sắt trong quá trình hấp thu tại ruột.

Một số thuốc kháng acid

Các thuốc làm giảm acid dạ dày có thể làm giảm khả năng hòa tan và hấp thu sắt.

Vì vậy, khi sử dụng thuốc sắt, người bệnh thường được khuyến cáo tránh dùng đồng thời với các sản phẩm trên.

8.Nên uống thuốc sắt như thế nào?

Để đạt hiệu quả tốt nhất, người bệnh nên:

• Uống thuốc theo đúng chỉ định.
• Uống với nước lọc hoặc theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Có thể dùng cùng nguồn vitamin C phù hợp.
• Tránh dùng cùng trà, cà phê hoặc sữa.
• Tuân thủ thời gian điều trị ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện.

Kết luận

Không giống như nhiều tương tác thuốc – thực phẩm khác, vitamin C không làm giảm tác dụng của thuốc sắt. Ngược lại, vitamin C còn hỗ trợ chuyển đổi sắt sang dạng dễ hấp thu hơn và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hấp thu tại ruột.

Vì vậy, quan niệm “uống sắt không nên dùng cùng vitamin C” là chưa chính xác. Điều người bệnh cần lưu ý không phải là tránh vitamin C mà là hạn chế những yếu tố có thể làm giảm hấp thu sắt như trà, cà phê, sữa hoặc một số thuốc kháng acid.

Hiểu đúng về cách sử dụng thuốc không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn tránh được những hiểu lầm vốn đã tồn tại khá lâu trong cộng đồng./.

DsCKI. Nguyễn Quốc Trung